Verhoging AOW-leeftijd is zinloos, duur en oneerlijk

Harry Verbon, 09-02-2009 Volkskrant

Het probleem van oudere werknemers wordt groter. Het plan is ook duur en oneerlijk

Midden jaren tachtig opperde de commissie-Drees de AOW-leeftijd te verhogen tot 67 jaar. Dat viel niet goed. Juist toen was er een overvloed aan ouderen op de arbeidsmarkt.

VUT

De VUT was net ingevoerd opdat deze ouderen plaats zouden maken voor met werkloosheid bedreigde jongeren. En anders was er de WAO waarin oudere werknemers werden gedumpt.
VUT en WAO bestaan niet meer, of zijn drastisch veranderd, en ouderen werken nu meer dan tien jaar geleden.
Toch is van de 60- tot 65-jarige mannen nog maar 30 procent aan het werk. Het afschaffen van de VUT heeft er niet toe geleid dat zij massaal aan het werk zijn gebleven. Wie betaalt dat? Dat kunnen maar twee groepen zijn: de oudere mannen zelf of hun voormalige werkgever.

Oudere werknemers

Het ligt voor de hand dat werkgevers deze groep graag helpen hun bedrijf op een sociale manier te verlaten. In weerwil van alle gepraat dat we oudere werknemers zo nodig hebben, is in veel beroepen de oudere toch de minder productieve werknemer met een te hoog inkomen.
Op deze mensen lijden bedrijven verlies en om hen aan het werk te houden, moeten anderen harder werken. Dat leidt tot fricties die voorkomen kunnen worden door de oudere eenvoudig met een bonus naar huis te sturen. Dat kost geld, maar de pensioenfondsen betalen een beetje mee en de AOW is niet ver meer.
Als de AOW-leeftijd wordt verhoogd, wordt het probleem van de niet zo productieve oudere werknemer groter. De werkgever moet deze werknemer met verlies langer binnen zijn bedrijf houden of hem voor meer geld dan voorheen naar huis sturen.

positie van oudere werknemers wordt slechter

Slechter

Wat werkgevers ook zullen kiezen, de positie van oudere werknemers wordt er slechter op. Werkgevers zullen er bij ontslagmaatregelen eerder voor kiezen ouderen te ontslaan. Werkloos geworden ouderen zullen nog minder makkelijk een nieuwe baan vinden.
Het is ook mogelijk dat oudere mannen eerder met pensioen gaan omdat zij er zelf voor gespaard hebben. De levensloopregeling kan hen daartoe in staat stellen. Dit soort regelingen wordt vooral gebruikt door oudere mannen met een hoger inkomen.
Bij een hogere AOW-leeftijd zullen zij toch eerder de arbeidsmarkt kunnen verlaten. Mensen met een laag inkomen kunnen zich dat niet veroorloven. Zij zijn eerder begonnen met werken en moeten nu ook nog langer doorgaan.

Zinloos

Kortom, verhoging van de AOW-leeftijd is zinloos, omdat het oudere werknemers niet productiever maakt en hun arbeidsmarktpositie verslechtert. Het is duur voor bedrijven met veel oudere werknemers, namelijk als het er op neer zal komen dat zij een vervanging van de voor twee jaar verdwenen AOW voor hun oudere werknemers zelf moeten financieren, in plaats van dat de samenleving dat doet.
Of het is oneerlijk, namelijk als het mensen met een lager inkomen dwingt langer te blijven werken, terwijl mensen met een hoger inkomen op hun 60ste naar de Bahama’s vertrekken.

Zou het niet beter zijn om het eerst eens makkelijker te maken voor die mensen die dat kunnen en willen om na hun 65ste te blijven doorwerken? Dat is productiever dan te praten over een slecht doordacht plan voor verhoging van de AOW-leeftijd.

Harrie Verbon is hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg.